بدين ترتيب پايه‌هاى حكومت اموى در شام استوار گشت و مىرفت تا نقشه ابوسفيان به اجرا در آيد ، كه پس از استقرار خلافت عثمان گفته بود : « اى بنى اميه ، قدرت و حكومت را همانند گوى به دست گيريد . به آن كسى كه ابوسفيان به او سوگند مىخورد ، من پيوسته آرزومند بودم كه خلافت به دست شما برسد و شما بايد آن را براى فرزندانتان به ارث بگذاريد . » « 1 » صاحب خطط مىنويسد : عثمان با توجه به سالمند بودنش پيوسته تحت تأثير مروان و بنى اميه بود . پس از شش سال از خلافت عثمان ، مردم حجاز و ديگر مناطق به دشمنى با او برخاستند . گروهى از اصحاب رسول خدا ( ص ) اجتماع كردند و طىّ نامه‌اى ، امورى چند را به او ياد آور شدند . از جمله اينكه بيست درصد ماليات افريقيه را به مروان بخشيده و خود او نيز دست به ساخت و ساز زده است . آنان هفت خانه را شمردند كه در مدينه بنا كرده است : خانه‌اى براى نائله ، خانه‌اى براى عايشه و ديگر أعضاى خانواده و دخترانش . مروان در ذى خشب كاخها ساخته و اموال خمس را كه به خدا و رسول او تعلق دارد ، در آنجا گرد آورده است . كارگزارى ولايت را ميان اعضاى خانواده و عموزادگان اموى خويش تقسيم كرده است ؛ آن هم در ميان نوجوانان وجوانانى كه نه سابقه مصاحبت با رسول خدا ( ص ) را دارند و نه تجربه‌اى در امور . « 2 » تا آنكه فتنه قتل عثمان رخ داد . محمد فريد وجدى مىنويسد : پس از كشته شدن عثمان بن عفان و خلافت يافتن على بن ابىطالب ( ع ) كه از قريش بود ، ميان دو خاندان اموى و قريشى اختلاف بروز كرد . مردم به سوى عصبيت جاهلى فرا خوانده شدند و معاوية بن ابىسفيان اموى ، حاكم شام در پيشاپيش كسانى بود كه در آتش اين فتنه مىدميد . او به خونخواهى عثمان برخاست و على بن ابىطالب ( ع ) را متّهم ساخت كه مردم را به كشتن او تشويق كرده است . در طول بيست سال حكومت وى بر شام ، مردم از امور خلافت ، جز آنچه او برايشان مىخواست چيزى نمىدانستند . گروههايى برگرد او جمع شدند كه بيشترشان از قبايل پراكنده عرب

--> ( 1 ) . الغدير ، ج 8 ، ص 278 . ( 2 ) . خطط الشام ، ج 1 ، ص 103 .